Present Perfect
vs Past Simple

İkisi de geçmişten söz eder. Hangisini seçeceğin, zamanın bitip bitmediğine bağlı. Üç soruyla karar vermeyi öğren.

B18 tuzak46 soru5 seviye
Konu AnlatımıHangi zaman, ne zaman? Üç soru ve işaret kelimeleriTuzaklar8 tuzak: sınıfta gerçekten duyulanlarAlıştırmalar46 soru, 5 seviye
Öğretmenler için
  • Zaman çizgisi bu konuda işe yarar. Konu 1'de işe yaramıyordu, burada yarıyor. Tahtaya bir çizgi çiz, ortasına “şimdi” yaz. Bugünü, bu haftayı, bu yılı çizginin şimdiye uzanan kutusuna, dünü, geçen haftayı, 2019'u geride kalan kutuya koy. Öğrenciler zaman kelimelerini iki kutuya dağıtsın.
  • Üç soruyu ezberlet. “Bitmiş zaman söylendi mi? Dilim hâlâ sürüyor mu? Sonuç şimdi önemli mi?” Her cümleden önce sınıf bu soruları birlikte sorsun. İki üç tur sonra kendiliğinden işler.
  • Present Perfect açar, Past Simple sürdürür. Öğrenciler ikili çalışsın: “Have you ever…?” diye sorsun, cevap “Yes, I have.” olsun, sonra bir ayrıntı versin: “I went there last year.” Aynı konuşmada iki zaman, ve ikisi de doğru yerde.
  • Hayatta olmayan özneler. Shakespeare, Picasso, Atatürk. Sınıfa “bu kişi hâlâ hayatta mı?” diye sor. Hayattaysa Present Perfect mümkün (Spielberg has directed…), değilse Past Simple.
  • When sorusunu ayrı çalıştır. When did you…? her zaman Past Simple, Have you ever…? ise Present Perfect. Bu ikisini yan yana tahtaya yaz. Öğrenci When have you…? dediğinde sadece “When?” diye sorman yetiyor.
  • “Yazarak” seviyesini kitaplar kapalıyken yaptır. Burada iki zamandan birini kendileri seçiyorlar, çoktan seçmeli seviyelerde bu seçim şıklarla yapılıyordu.

Konu sırası

Present Perfect← Önceki konuPresent Perfect ContinuousSonraki konu →Bütün gramer konularıA1 – B1

İlgili sayfalar

Present Perfect — konu 1Kalıp, işaret kelimeleri, düzensiz fiiller ve Türk öğrencilerin dokuz hatası. Önce bunu bitir.Ortaokul sürümü“Dün mü, hiç mi?” sorusuyla daha sade anlatım ve yıldızlı alıştırmalar.Present Perfect Continuous — konu 3Have been + -ing: süren etkinlik mi, biten iş mi? Bu konudan sonra buna geç.Speaking BankB1 seviyesindeki Experiences and Memories konusu iki zamanı birlikte kullandırıyor.Find Someone Who“...has been to Rome” gibi cümleleri soruya çevirerek iki zamanı konuşarak çalış.CEFR seviyeleri ne anlatıyor?B1 ne demek, bir öğrenci o seviyede neler yapabilir.
1

Bu konu ne işe yarar

Past Simple bitmiş bir anı ya da dönemi anlatır: I saw him yesterday. Olay geçmişte kaldı, ne zaman olduğunu biliyoruz ya da söyleyebiliriz. Present Perfect ise bugüne uzanan bir dönemi ya da bugüne etkisi süren bir olayı anlatır: I have seen him this week. Hafta henüz bitmedi.

Karar vermek için sırayla üç soru sor. 1) Bitmiş bir zaman söylendi mi? (yesterday, last week, in 2019, two days ago, when I was a child) Evetse Past Simple, tartışma yok. 2) Zaman dilimi hâlâ sürüyor mu? (today, this week, so far, ever, never, just, already, yet, for, since) Evetse Present Perfect. 3) Hiçbiri yoksa: olayın sonucu şu an önemli mi? Önemliyse Present Perfect, olay bir hikâyenin parçasıysa Past Simple.

Kişi ya da dönem kapandıysa Present Perfect olmaz. Shakespeare wrote 37 plays. Etkisi bugün sürse bile yazan kişi hayatta değil. My grandfather lived in İzmir all his life. Bunu söylerken artık yaşamıyor.

İyi bir alışkanlık: Present Perfect açar, Past Simple sürdürür. Have you ever been to Italy? Yes, I have. I went to Rome last year and I saw the Colosseum. İlk cümle deneyimi sorar, ayrıntılara geçince zaman belli olur ve Past Simple başlar.

Türkçede ikisi birden -di. “Dün gördüm” de “hiç görmedim” de aynı geçmiş zaman eki ile kurulur; Türkçe bu ayrımı fiille değil zaman kelimeleriyle yapar. İngilizce ise fiilin biçimini değiştiriyor. Bu yüzden Türk öğrenci için doğru yöntem zaman kelimesine bakmaktır, “hangisi daha doğru geliyor?” diye kulağa değil.

İki zaman yan yana

Past SimpleV2 (olumlu) · did + V1 (soru ve olumsuz)I saw him. Did you see him?
Present Perfecthave / has + V3I have seen him. Have you seen him?
Olumsuzdidn't + V1 · haven't / hasn't + V3I didn't see him. I haven't seen him.
Kısa cevapYes, I did. · Yes, I have.Did you go? Yes, I did.
When…?When her zaman Past Simple isterWhen did you arrive?
How long…?Süre hâlâ sürüyorsa Present PerfectHow long have you lived here?

İşaret kelimeleri: hangi zaman?

yesterday, last week, last nightPast Simple — bitmiş zamanI saw him yesterday.
agoPast Simple — o andan bugüne ne kadar geçtiShe called two hours ago.
in 2019, on Monday, at 5 o'clockPast Simple — belli bir tarih ya da saatWe moved in 2019.
when + geçmiş cümlePast Simple — o dönem kapandıI worked there when I was a student.
ever, never, so farPresent Perfect — bugüne kadarI have never flown.
just, already, yetPresent Perfect — yeni ya da beklenen olayHe has just left.
for, sincePresent Perfect — hâlâ sürüyorI have lived here since 2019.
today, this week, this yearİkisi de olabilir — dilim bitti mi, bitmedi mi?I have seen him today. (gün sürüyor)

Son satırı unutma: this morning öğleden sonra konuşuyorsan bitmiştir, I saw him this morning denir. Hâlâ sabahsa I've seen him this morning.

2

Türk öğrencinin tuzakları

sınıfta gerçekten duyulanlar

Aşağıdaki sekiz hata, Türkçedeki tek geçmiş zaman kalıbının İngilizceye taşınmasından çıkıyor. Hepsinin ortak noktası: öğrenci zaman kelimesine bakmıyor, “hangisi daha yakın hissettiriyor?” diye karar veriyor.

En sıkShe has called me two hours ago.She called me two hours ago.

Neden: Öğrenci “yeni oldu, o yüzden Present Perfect” diye düşünüyor. Ama olay ne kadar yakın olursa olsun, two hours ago belirli bir an. ago gördüğün yerde Past Simple.

En deriniShakespeare has written 37 plays.Shakespeare wrote 37 plays.

Neden: “Oyunları hâlâ okunuyor, etkisi sürüyor” düşüncesi öğrenciyi Present Perfect'e itiyor. Ama zamanı belirleyen, etkinin sürmesi değil yazarın hayatta olması. Hayatta olmayan birinin yaptıkları için Present Perfect kurulmaz.

When have you arrived?When did you arrive?

Neden: Türkçede “ne zaman geldin?” düz geçmiş. İngilizcede when zaten belirli bir anı soruyor, bu yüzden yanında Present Perfect olamaz. When + did, her zaman.

I have lived in Ankara for five years, but I moved to Bursa in 2020.I lived in Ankara for five years, but I moved to Bursa in 2020.

Neden: for görünce otomatik Present Perfect demek en yaygın kısayol, ve yanlış. Türkçe bu ayrımı bilir: “beş yıl yaşadım” (bitti) ile “beş yıldır yaşıyorum” (sürüyor). İngilizcede de aynı soru: hâlâ orada mısın? Değilsen Past Simple.

I have been to Ankara last year.I went to Ankara last year.

Neden: Öğrenci been to kalıbını öğrenince her gidişe onu yapıştırıyor. Ama last year bitmiş bir zaman. Have you been to Ankara? diye sorabilirsin; zamanı söylediğin anda went gerekir.

Kimse söylemiyorI have woken up at six, I have had breakfast and then I have left.I woke up at six, had breakfast and then left.

Neden: Türkçede olay zinciri tek ekle gider: “kalktım, kahvaltı ettim, çıktım.” Öğrenci Present Perfect'i “daha doğru” sanıp her fiile have ekliyor. Hikâye anlatırken, yani olaylar birbirini izlerken, hepsi Past Simple.

I didn't see him since Monday.I haven't seen him since Monday.

Neden: Türkçesi “Pazartesiden beri görmedim” ve olumsuz geçmiş (-medim) ile kuruluyor, öğrenci de didn't kuruyor. since geçmişten bugüne uzanır, bu yüzden olumsuzu da haven't.

I have worked there when I was a student.I worked there when I was a student.

Neden: “Öğrenciyken orada çalıştım” bir deneyim gibi duruyor ve Present Perfect'i çağırıyor. Ama when + geçmiş cümle, kapanmış bir dönemi gösterir. Dönem kapandıysa Past Simple.

3

Alıştırmalar

0 / 0